Een overeenkomst komt tot stand doordat de ene partij iets aanbiedt en de andere partij gebruikmaakt van dit aanbod. Dit kan zowel mondeling als schriftelijk. Zowel aanbod en aanvaarding bestaan uit een wil en een verklaring. De wil houdt in dat je de wens hebt om een bepaalde overeenkomst te sluiten. De verklaring houdt in dat je deze wil aan de andere partij kenbaar hebt gemaakt. In sommige gevallen is de wil op een gebrekkige manier gevormd. Dit heet een ‘wilsgebrek’. Een wilsgebrek kan gevolgen hebben voor de overeenkomst.

Misbruik van omstandigheden: nood breekt wet?

Soms sluit iemand een overeenkomst in een moeilijke situatie, terwijl diegene in een normale situatie de overeenkomst niet zou zijn aangegaan. Iemand is bijvoorbeeld ziek, in de war of diegene zit in een noodsituatie. Als de wederpartij hiervan wist of had moeten weten, maar het aangaan van de overeenkomst alsnog bevordert, is er sprake van het wilsgebrek ‘misbruik van omstandigheden’.

Een overeenkomst die met dit wilsgebrek tot stand is gekomen, is vernietigbaar. Dit houdt in dat de overeenkomst in principe geldig is, maar dat er actie kan worden ondernomen om de overeenkomst ongeldig te verklaren. Deze actie kan bijvoorbeeld inhouden dat je een brief verstuurt aan jouw wederpartij ?. Soms verschillen jullie echter van mening over de vraag of er inderdaad sprake was van misbruik van omstandigheden. In dat geval kan de zaak ook worden voorgelegd aan de rechter, zodat de rechter besluit of de overeenkomst al dan niet vernietigd wordt. Nadat de overeenkomst vernietigd is, moet de situatie als het ware worden teruggedraaid naar hoe deze was vóórdat de overeenkomst werd gesloten. Is er een product geleverd, dan moet dit worden teruggestuurd. Is er al betaald voor dit product, dan moet deze betaling worden teruggestort ?.

Bedreiging: doe het, of anders…

Bij het wilsgebrek ‘bedreiging’ wordt iemand min of meer gedwongen om een overeenkomst aan te gaan, omdat bijvoorbeeld wordt gedreigd met de dood, ontvoering of brandstichting. De bedreiging moet zodanig zijn dat een redelijk oordelend mens daardoor kan worden beïnvloed. Het enkele dreigement dat iemand bijvoorbeeld vals gaat zingen als je niet doet wat diegene zegt, valt hier niet onder. Ook in het geval van bedreiging is de overeenkomst vernietigbaar. Vernietiging werkt op de manier zoals hiervoor is beschreven.

Bedrog: slimme marketingtruc of stomme zet?

Er is sprake van bedrog als iemand wordt bewogen tot het sluiten van een overeenkomst, doordat de verkoper bepaalde zaken bewust heeft verzwegen of bewust onjuiste mededelingen heeft gedaan. Opzet is hierbij dus een belangrijke factor, het onbewust verstrekken van onjuiste gegevens valt namelijk niet onder dit wilsgebrek. Daarnaast vallen algemene aanprijzingen zoals ‘de beste’ of ‘de snelste’ volgens de wet niet onder ‘bedrog’. Ook bij bedrog is er sprake van een vernietigbare overeenkomst ?.

Dwaling: maar ik wilde alléén lekkere koffie…

Het laatste wilsgebrek is ‘dwaling’. De wet kent twee soorten dwaling: de oneigenlijke dwaling en de eigenlijke dwaling.

Bij oneigenlijke dwaling stemmen de wil en verklaring niet met elkaar overeen. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat er een koffiemachine wordt geleverd op kantoor, 5 minuten voor sluitingstijd. De monteur vraagt om een handtekening en in alle haast teken je, naar jouw mening, voor ontvangst van het apparaat. In werkelijkheid teken je echter voor een meerjarig onderhoudscontract. Een beroep op oneigenlijke dwaling slaagt alleen als jouw wederpartij onder de gegeven omstandigheden niet mocht afgaan op jouw verklaring. In dat geval komt er in het geheel geen overeenkomst tot stand ?.

Bij eigenlijke dwaling stemmen wil en verklaring wel overeen, maar is de wil op basis van een onjuiste voorstelling van zaken tot stand gekomen. Bepaalde informatie is bijvoorbeeld niet verstrekt of er is een onjuiste inlichting gegeven. Bij een juiste voorstelling van zaken zou de overeenkomst niet gesloten zijn ?. Om bij hetzelfde voorbeeld te blijven: je wéét dat je tekent voor het onderhoudscontract en dit wil je ook. De verkoper heeft echter verzwegen dat het onderhoud wordt uitgevoerd door een stagiaire, waardoor het kan zijn dat er hierbij nog wat fouten worden gemaakt. De overeenkomst komt in het geval van eigenlijke dwaling wel tot stand, maar deze is wederom vernietigbaar ?.

Twijfel je of je “per ongeluk akkoord” bent gegaan met iets wat niet helemaal zuiver voelt? Of wil je juist weten hoe je voorkomt dat joúw overeenkomst ongeldig wordt verklaard? Neem gerust contact op en kom beslagen ten ijs.